Enerji Zincirlerinde Uzun Süreli Durgunluk Sonrası İlk Hareket Riskleri

Giriş: “Aynı Boruda Olur mu?” Sorusu Neden Bu Kadar Kritik

Sahada en sık sorulan sorulardan biri şudur:
“Bu EMT borunun içine hem enerji hem data kablosu koyabilir miyiz?”

Alan darlığı, estetik kaygılar, maliyet ve mevcut altyapıyı koruma isteği bu soruyu cazip hale getirir. Ancak yanlış yapılan uygulamalar;

• Elektriksel parazit

• Yangın riski

• Cihaz arızaları

• Yönetmelik ihlalleri

gibi ciddi sonuçlar doğurabilir.

Bu makalede EMT borular içinde farklı gerilim seviyelerinin birlikte taşınmasının ne zaman mümkün, ne zaman kesinlikle yasak olduğunu net çizgilerle ele alıyoruz.

1. Gerilim Seviyeleri Ne Anlama Gelir?

Önce kavramları netleştirelim.

Yaygın Gerilim Grupları

• Zayıf akım: Data, telefon, yangın alarmı, CCTV (≤50V)

• Alçak gerilim: 230V / 400V enerji hatları

• Kontrol gerilimleri: 24V DC, 48V DC gibi ara seviyeler

Sorun, bu grupların aynı fiziksel ortamda bulunmasından kaynaklanır.

2. Neden Farklı Gerilimler Bir Arada Risklidir?

2.1. Elektromanyetik Etkileşim (EMI)

Enerji kabloları:

• Değişken manyetik alan üretir

• Zayıf akım kablolarında parazit oluşturur

Sonuç:

• Veri kaybı

• Yanlış tetikleme

• Ölçüm hataları

2.2. İzolasyon Arızası Senaryosu

Bir enerji kablosunda izolasyon hasarı oluşursa:

• Aynı borudaki zayıf akım hattı doğrudan risk altına girer

• Düşük gerilimli cihazlara yüksek gerilim taşınabilir

Bu durum yangın ve can güvenliği açısından kritiktir.

3. Standartlar ve Yönetmelikler Ne Diyor?

Bu konu “yorumlanabilir” değil, büyük ölçüde kural bazlıdır.

Genel prensip (uluslararası):

Farklı gerilim seviyeleri, yeterli fiziksel veya yapısal ayrım olmadan aynı boruda taşınmamalıdır.

İzin verilen durumlar:

• Aynı izolasyon sınıfına sahip kablolar

• Üretici tarafından birlikte kullanım onayı

• Fiziksel ayırıcılar veya ayrı bölmeler

Aksi durumda uygulama standart dışıdır.

4. EMT Boru İçinde Birlikte Taşınabilecek Senaryolar

4.1. Aynı Gerilim Seviyesi

• 230V + 230V

• 24V DC + 24V DC

➡️ Genellikle sorun yoktur.

4.2. Kontrol Gerilimi + Enerji (Sınırlı Durumlar)

Şu şartlarla mümkün olabilir:

• Kontrol kablosu yüksek izolasyon sınıfında ise

• EMI’ye dayanıklı ise

• Endüstriyel ortamda kullanılıyorsa

Yine de önerilen çözüm değildir, zorunlu durum içindir.

4.3. Çok Damarlı Kombine Kablolar

Bazı özel kablolar:

• Enerji + sinyal damarlarını tek kılıf altında taşır

Bu durumda EMT boru içinde tek kablo olduğu için problem oluşmaz.

5. Kesinlikle Kaçınılması Gereken Durumlar

• CCTV veya data kablosu ile 230V aynı EMT boruda

• Yangın alarm hattı ile güç hattı yan yana

• Ethernet kablosu ile motor besleme kablosu birlikte

Bu uygulamalar:

• Parazit üretir

• Sertifikasyon kaybına yol açar

• Denetimlerde reddedilir

6. Doğru Ayrım Yöntemleri

6.1. Ayrı EMT Borular

En güvenli ve önerilen yöntemdir.

• Enerji için ayrı boru

• Zayıf akım için ayrı boru

6.2. Paralel EMT Hatları

Alan darlığında:

• Yan yana iki EMT hattı

• Minimum mesafe korunarak

hem güvenlik hem düzen sağlar.

6.3. Metal Ayırıcılar (Sınırlı Kullanım)

Bazı özel uygulamalarda:

• Boru içinde metal seperatör

kullanılabilir, ancak uygulaması zordur ve her yerde kabul edilmez.

7. EMT Borunun Avantajı ve Sınırı

Avantaj

• Metal yapısı EMI’yi kısmen bastırır

• Mekanik koruma sağlar

Sınır

• Gerilim ayrımını tek başına garanti etmez

• “Metal boru var, sorun olmaz” düşüncesi yanlıştır

8. Bakım ve Etiketleme Önemi

Bir EMT boru içinde ne taşındığı net değilse:

• Yanlış müdahale riski artar

• Bakım sırasında kazalar yaşanabilir

Bu nedenle:

• Borular etiketlenmeli

• Gerilim seviyesi açıkça belirtilmelidir

9. Gerçek Uygulama Örneği

Ofis binası renovasyonu:

• Eski EMT içinde enerji + data vardı

• Data hattında sürekli kopmalar yaşanıyordu

Çözüm:

• Data için paralel EMT açıldı

• Eski hat yalnızca enerjiye ayrıldı

Sonuç:

• Veri hataları tamamen ortadan kalktı

• Sistem denetimden sorunsuz geçti

10. Sonuç

EMT boru içinde farklı gerilim seviyelerini birlikte taşımak, çoğu zaman kolay ama yanlış bir çözümdür. Standartlar, güvenlik ve sistem sürekliliği göz önüne alındığında;

Ayrım her zaman kazandırır.

Doğru planlama ile hem güvenli hem uzun ömürlü bir altyapı kurmak mümkündür.