EMT Boru Dönüşlerinde Kablo Kılıfı Aşınmasının Gizli Sebepleri

Giriş: Sorun Düz Hatlarda Değil, Dönüşlerde Başlar

Elektrik tesisatlarında çoğu sorun uzun düz hatlarda aranır. Oysa sahadaki gerçek şudur:
Kablo hasarlarının büyük bölümü EMT boru dönüşlerinde meydana gelir.

• Kablo çekilirken zorlanır

• İzolasyon sürtünmeye maruz kalır

• Hasar çoğu zaman dışarıdan fark edilmez

Bu nedenle EMT dönüşleri, tesisatın en sessiz ama en kritik zayıf noktalarıdır.

Bu makalede, EMT boru dönüşlerinde kablo kılıfının neden ve nasıl aşındığını, bu aşınmanın uzun vadeli etkilerini ve önleyici mühendislik çözümlerini adım adım ele alıyoruz.

1. EMT Boru Dönüşleri Neden Risklidir?

Bir EMT dönüşü, kablo açısından şu anlama gelir:

• Yön değişimi

• Yüzey teması

• Artan sürtünme kuvveti

Düz hatta kablo borunun yalnızca belirli noktalarına temas ederken, dönüşte temas alanı katlanarak artar.

2. Aşınmanın En Yaygın Gizli Sebepleri

2.1. Yetersiz Büküm Yarıçapı

EMT borular için belirlenen minimum büküm yarıçapları vardır. Ancak sahada:

• Alan darlığı

• Zaman baskısı

nedeniyle bu yarıçaplar küçültülür.

Sonuç:

• Kablo dönüşte sıkışır

• Kılıf yüzeye daha sert baskı yapar

• Aşınma hızlanır

2.2. Kontrolsüz ve Düzensiz Büküm

Uygun bükme ekipmanı kullanılmadan yapılan dönüşlerde:

• Boru iç yüzeyi pürüzlenir

• Kesit formu bozulur

Kablo bu pürüzlü yüzeyle temas ettiğinde, kılıf zımpara etkisiyle aşınır.

2.3. Birden Fazla Dirseğin Arka Arkaya Gelmesi

Arka arkaya yapılan dönüşler:

• Kablo çekme direncini artırır

• Kablonun dönüşlerde “sürüklenmesine” neden olur

Bu durumda aşınma yalnızca bir noktada değil, birkaç dirsekte birden oluşur.

3. Kablo Çekme Aşaması ve Hasarın Başlangıcı

Birçok aşınma, kablonun ilk çekimi sırasında başlar.

Yaygın hatalar:

• Aşırı çekme kuvveti uygulanması

• Kablo çekme jeli kullanılmaması

• Kablonun dönerek ilerlemesi

Bu hatalar kılıfın henüz tesisat devreye girmeden zarar görmesine neden olur.

4. Aşınma Neden Genellikle Geç Fark Edilir?

Çünkü:

• Kılıf hasarı çoğu zaman mikroskobiktir

• Kablo ilk etapta çalışmaya devam eder

• Arıza aylar hatta yıllar sonra ortaya çıkar

Bu nedenle sorun genellikle:

“Sebepsiz kaçak”
“Zamanla oluşan arıza”

olarak tanımlanır.

5. EMT Dönüşlerinde Aşınmanın Elektriksel Sonuçları

Kablo kılıfındaki aşınma:

• İzolasyon direncini düşürür

• Nem girişine izin verir

• Kaçak akım riskini artırır

Özellikle metal EMT boru içinde bu durum:

• Borunun topraklanması nedeniyle

• Daha hızlı arıza oluşmasına

yol açar.

6. Yanlış Dirsek Kullanımı

6.1. Hazır Dirsek vs. Sahada Büküm

Hazır dirsekler:

• Daha düzgün iç yüzeye sahiptir

• Standart yarıçap sunar

Sahada bükülen EMT’ler ise:

• Ustaya bağlı kalite gösterir

Yanlış büküm, aşınmanın başlıca sebebidir.

6.2. Dirsek Sayısının Fazlalığı

Genel prensip:

Bir hat üzerinde mümkün olan en az dönüş sayısı kullanılmalıdır.

Her ek dirsek:

• Sürtünme

• Aşınma

• Çekme zorluğu

demektir.

7. Önleyici Mühendislik Çözümleri

7.1. Doğru Büküm Yarıçapı

• Standartlara uygun büküm

• Alan darlığında alternatif güzergâh

7.2. Kablo Çekme Jeli Kullanımı

• Sürtünmeyi azaltır

• Kılıfın yüzeyle temasını yumuşatır

7.3. Dirsek Öncesi ve Sonrası Kutu Kullanımı

• Kablo yön değiştirmeden önce rahatlar

• Çekme kuvveti bölünür

7.4. Yüksek Dayanımlı Kablo Kılıfları

• Dönüş yoğunluğu yüksek hatlarda

• Aşınmaya dayanıklı dış kılıf tercih edilmelidir

8. Sahadan Gerçek Bir Örnek

Endüstriyel pano hattı:

• Kısa mesafede 4 adet EMT dönüşü vardı

• Kablolar 1 yıl içinde kaçak yaptı

İnceleme:

• Dönüşlerde kılıf ciddi şekilde aşınmıştı

Çözüm:

• Hat yeniden düzenlendi

• Dirsek sayısı azaltıldı

• Çekme jeli kullanıldı

9. Sık Yapılan Yanlış Varsayımlar

• “EMT metal, kabloyu korur”

• “Biraz zor çekildi ama sorun olmaz”

• “Kablo kalın, dayanır”

Bu varsayımlar çoğu zaman yanıltıcıdır.

10. Sonuç

EMT boru dönüşleri, kablo kılıfı açısından tesisatın en hassas noktalarıdır. Yanlış büküm, küçük yarıçap ve hatalı çekim yöntemleri, sessiz ama kaçınılmaz bir aşınma süreci başlatır.

Doğru tasarım ve uygulamayla:

• Kablo ömrü uzar

• Arıza riski azalır

• Bakım maliyetleri düşer

Unutulmamalıdır:
Kablo en çok dönerken yorulur.