- 27/ 1/ 2026
EMT Boru Hatlarında Isı Birikiminin Lokal Zayıflama Oluşturması
Endüstriyel elektrik tesisatlarında EMT borular, mekanik dayanım ve montaj kolaylığı nedeniyle yaygın olarak tercih edilen kablo koruma elemanlarıdır. Ancak bu sistemler çoğu zaman yalnızca mekanik darbelere ve korozyona karşı değerlendirilir. Oysa uzun süreli çalışma koşullarında oluşan ısı birikimi, EMT boru hatlarında görünmeyen fakat kritik önemde olan lokal zayıflama süreçlerini tetikler.Bu makalede, EMT boru hatlarında ısı birikiminin nasıl oluştuğu, hangi noktalarda yoğunlaştığı ve zamanla ne tür yapısal ve elektriksel riskler doğurduğu teknik bir bakış açısıyla ele alınacaktır.
1. EMT Borularda Isı Birikimi Nasıl Oluşur?
Isı birikimi çoğu zaman tek bir nedene bağlı değildir. Birden fazla faktörün üst üste gelmesiyle ortaya çıkar.
1.1. Kablo Yoğunluğu ve Akım Yükü
EMT boru içinden geçen kabloların:
-
Yüksek akım taşıması
-
Faz sayısının artması
-
Sürekli tam yükte çalışması
boru iç sıcaklığının yükselmesine neden olur. Bu ısı, özellikle havalandırması zayıf bölgelerde boru içinde hapsolur.
1.2. Yetersiz Isı Dağılımı
EMT borular metal yapıları sayesinde ısıyı iletebilir; ancak borunun:
-
Duvar veya beton içine gömülü olması
-
İzoleli alanlardan geçmesi
-
Hava sirkülasyonunun olmaması
ısı dağılımını sınırlar ve belirli noktalarda sıcaklık yığılmasına yol açar.
2. Lokal Isı Odaklarının Oluştuğu Kritik Noktalar
Isı birikimi EMT boru hattı boyunca homojen dağılmaz. Bazı bölgeler risk açısından daha kritiktir:
-
Dirsek ve büküm noktaları
-
T bağlantılar ve ek muflar
-
Uzun ve kesintisiz boru hatlarının orta bölümleri
-
Kablo giriş–çıkış noktaları
Bu bölgelerde hem elektriksel direnç artışı hem de mekanik zorlanma birlikte görülür.
3. Isının Galvaniz Kaplama Üzerindeki Etkisi
EMT boruların korozyon direnci, üzerlerindeki galvaniz kaplamaya bağlıdır. Sürekli ve lokal yüksek sıcaklıklar, bu kaplama üzerinde şu etkileri oluşturur:
3.1. Kaplama İncelmesi
Isı, galvaniz tabakanın metal yüzeyle olan bağını zayıflatır. Zamanla:
-
Kaplama kalınlığı azalır
-
Mikro çatlaklar oluşur
-
Koruyucu özellik düşer
Bu durum, dış ortamdan nem veya kimyasal temas olmasa bile borunun savunmasız kalmasına neden olur.
3.2. Diferansiyel Genleşme
Çelik gövde ile galvaniz kaplama farklı genleşme katsayılarına sahiptir. Tekrarlayan ısınma–soğuma döngüleri, kaplama ile gövde arasında mikro ayrılmalar oluşturur.
4. Lokal Zayıflama Mekanizması
Isı birikimi EMT borularda ani bir kırılmaya değil, sessiz bir zayıflamaya yol açar.
Bu süreç genellikle şu şekilde ilerler:
-
Boru iç sıcaklığı yükselir
-
Galvaniz kaplama yapısal bütünlüğünü kaybetmeye başlar
-
Metal gövdede elastik sınır düşer
-
Mekanik dayanım lokal olarak azalır
-
Boru, darbe veya titreşime karşı hassaslaşır
Bu zayıflama genellikle yalnızca belirli bir noktada oluşur ve genel hat sağlam görünür.
5. Termal Genleşme ve Mekanik Gerilim
Isı birikimi yalnızca malzeme yapısını değil, boru hattının geometrisini de etkiler. EMT borular ısındıkça genleşir; ancak sabitlenmiş hatlarda bu genleşme serbestçe gerçekleşemez.
Sonuç olarak:
-
Askı ve kelepçelerde ek gerilim oluşur
-
Dirsek noktalarında zorlanma artar
-
Boru ekseninde mikro eğilmeler meydana gelir
Bu mekanik gerilimler, lokal zayıflamayı daha da hızlandırır.
6. Elektriksel Riskler ve Dolaylı Etkiler
Lokal zayıflama yalnızca borunun kendisini etkilemez. Boru içindeki kablolar da bu süreçten doğrudan etkilenir.
-
Yükselen sıcaklık kablo izolasyonunu sertleştirir
-
Sertleşen izolasyon titreşime karşı daha hassas hale gelir
-
Mikro çatlaklar elektriksel kaçak riskini artırır
Bu durum, tesis güvenliği açısından kritik sonuçlar doğurabilir.
7. Yanlış Algı: “EMT Isıya Dayanıklıdır”
Sahada sıkça karşılaşılan bir yanılgı, EMT boruların metal olduğu için ısıdan etkilenmeyeceği düşüncesidir. Oysa sorun, anlık yüksek sıcaklıklar değil, uzun süreli ve lokal ısı birikimleridir. Bu birikimler, borunun tasarım sınırlarını sessizce aşındırır.
8. Önleyici Tasarım ve Uygulama Yaklaşımları
Isı kaynaklı lokal zayıflamayı önlemek için şu yaklaşımlar etkilidir:
-
Boru içi doluluk oranlarının sınırlandırılması
-
Uzun hatlarda genleşme payı bırakılması
-
Isı yoğunluğu yüksek bölgelerde alternatif güzergâh planlaması
-
Dirsek ve bağlantı noktalarında ek mekanik destek kullanılması
-
Periyodik termal kontrol ve gözlem yapılması
Bu önlemler, EMT boru hatlarının hem mekanik hem elektriksel ömrünü uzatır.
9. Sonuç
EMT boru hatlarında ısı birikimi, çoğu zaman fark edilmeyen ancak uzun vadede ciddi sonuçlar doğuran bir risk faktörüdür. Lokal zayıflama, ani bir arıza şeklinde değil; sessiz, kademeli ve noktasal bir bozulma olarak ilerler. Bu nedenle EMT borular yalnızca montaj anında değil, çalışma koşulları boyunca termal açıdan da değerlendirilmelidir.
;