EMT Boru Sistemlerinde Gevşeyen Kelepçelerin Uzun Vadeli Etkileri

Giriş: Küçük Bir Gevşeme, Büyük Bir Zincirleme Etki

Elektrik tesisatlarında EMT boru sistemleri genellikle “sağlam” kabul edilir. Metal yapısı, düzgün montajı ve uzun ömürlü olması nedeniyle çoğu projede güvenilir bir çözüm olarak görülür. Ancak sahadaki pek çok problem, EMT borunun kendisinden değil; onu taşıyan kelepçelerin zamanla gevşemesinden kaynaklanır.

Başlangıçta önemsiz görünen bu gevşeme:

• Titreşimle büyür

• Boru geometrisini bozar

• Kabloya zarar verir

• Güvenlik riskine dönüşür

Bu makalede, EMT boru kelepçelerinin neden gevşediğini, bunun sistem üzerinde nasıl zincirleme etkiler yarattığını ve bu sürecin nasıl önlenebileceğini detaylı biçimde inceliyoruz.

1. EMT Boru Sistemlerinde Kelepçelerin Rolü

Kelepçeler yalnızca boruyu “tutmaktan” sorumlu değildir. Aslında:

• Borunun eksenini korur

• Titreşimi sınırlar

• Yükü yapı elemanlarına aktarır

• Kablonun içte stabil kalmasını sağlar

Bir kelepçe gevşediğinde, EMT boru kontrolsüz bir eleman haline gelir.

2. Kelepçeler Neden Zamanla Gevşer?

2.1. Titreşim Kaynaklı Gevşeme

Endüstriyel ortamlarda:

• Motorlar

• Fanlar

• Konveyörler

• Presler

sürekli titreşim üretir.

Bu titreşimler:

• Vidalı bağlantıları mikro seviyede döndürür

• Kelepçe–yapı temasını zayıflatır

Zamanla, başlangıçta sıkı olan kelepçe fark edilmeden gevşer.

2.2. Termal Genleşme ve Büzülme

EMT borular metal olduğu için:

• Sıcaklık değişimlerine tepki verir

• Uzayıp kısalır

Eğer kelepçeler:

• Genleşmeye izin vermeyecek şekilde

• Yanlış aralıklarla

monte edildiyse, bağlantı noktalarında gevşeme veya deformasyon oluşur.

2.3. Yanlış Kelepçe Tipi Seçimi

Sahada sık yapılan hatalardan biri:

• Ortama uygun olmayan kelepçe kullanımıdır

Örneğin:

• Hafif tip kelepçeler ağır EMT hatlarında

• Plastik kelepçeler titreşimli ortamlarda

kullanıldığında, uzun vadede gevşeme kaçınılmaz olur.

3. Gevşemenin İlk Etkisi: Borunun Oynaması

Kelepçe gevşediğinde EMT boru:

• Yanlara hareket eder

• Dikey hatlarda sarkar

• Dönüş noktalarında eksen kayması yaşar

Bu hareketler genellikle:

• Gözle zor fark edilir

• Ancak sürekli tekrar eder

4. EMT Borunun Geometrik Bozulması

Uzun süre gevşek kalan boru:

• Ovalleşmeye başlar

• Dönüş noktalarında kesit bozulur

Bu bozulma:

• Kablo çekme sırasında zorlanmaya

• Mevcut kablonun boru iç yüzeyine baskı yapmasına

neden olur.

📌 Bu noktada sorun artık sadece kelepçe değil, kablonun kendisidir.

5. Kablolar Üzerindeki Uzun Vadeli Etkiler

5.1. Sürekli Mikro Sürtünme

Hareket eden EMT boru:

• Kabloyu sabit tutamaz

• Boru iç yüzeyiyle mikro sürtünme yaratır

Bu sürtünme:

• Kablo kılıfında aşınma

• İzolasyon zayıflaması

oluşturur.

5.2. Kablo Sabitleme Noktalarında Gerilme

Gevşeyen boru, kabloyu:

• Sabit uçlarda zorlar

• Giriş–çıkış noktalarında çeker

Bu durum özellikle:

• Pano girişlerinde

• Makine bağlantılarında

kablo kopmalarına yol açar.

6. Elektriksel ve Güvenlik Riskleri

Gevşeyen EMT boru:

• Topraklama sürekliliğini bozabilir

• Boru–kablo temasını artırabilir

Bu da:

• Kaçak akım

• Ark riski

• Yangın ihtimali

demektir.

Özellikle metal boru sistemlerinde bu riskler kritik seviyeye ulaşabilir.

7. Neden Bu Sorun Genellikle Geç Fark Edilir?

Çünkü:

• Boru hâlâ yerindedir

• Sistem çalışmaya devam eder

• Arıza hemen oluşmaz

Bu nedenle gevşeme:

“Zamanla oluşan bir problem”
olarak tanımlanır ve kök neden gözden kaçar.

8. Doğru Kelepçeleme Nasıl Olmalı?

8.1. Doğru Aralıklarla Sabitleme

• Dikey ve yatay hatlarda standartlara uygun aralık

• Uzun serbest açıklıklardan kaçınma

8.2. Ortama Uygun Kelepçe Tipi

• Titreşimli ortamlar için yaylı veya titreşim emici kelepçeler

• Ağır hatlar için güçlendirilmiş metal kelepçeler

8.3. Termal Hareket Payı

• Borunun genleşmesine izin veren montaj

• Aşırı sıkı sabitlemeden kaçınma

9. Sahadan Gerçek Bir Örnek

Üretim hattı tavan tesisatı:

• EMT borular hafif kelepçelerle asılmıştı

• 2 yıl sonra kablo kaçakları başladı

İnceleme:

• Kelepçelerin %30’u gevşemişti

• Borular ovalleşmişti

Çözüm:

• Kelepçeler değiştirildi

• Sabitleme aralıkları sıklaştırıldı

10. Önleyici Bakımın Önemi

Gevşeyen kelepçeler:

• Basit bir sıkma işlemiyle

• Büyük arızalara dönüşmeden

önlenebilir.

Bu nedenle periyodik bakımda:

• EMT boru sabitlemeleri mutlaka kontrol edilmelidir

11. Sonuç

EMT boru sistemlerinde kelepçeler, sistemin sessiz taşıyıcılarıdır. Zamanla gevşeyen bir kelepçe:

• Boruyu

• Kabloyu

• Tüm hattı

etkileyen zincirleme bir probleme dönüşür.

Unutulmamalıdır:
Sağlam boru, doğru sabitleme olmadan güvenli değildir.